Lana Del Rey - "Ultraviolence"

"Ultraviolence" to jedna z najważniejszych płyt tego roku. To było wiadome po premierze debiutanckiego krążka. Drugi album zawsze jest testem na dojrzałość muzyka. No i rozwianiem wszelkich wątpliwości, co do ulotności talentu artysty. "Born To Die" nie zawierał nowatorskiej, przełomowej muzyki, która wyznaczyła nowe trendy w dźwiękowym światku. A jednak był wydarzeniem. Niektórzy twierdzą, że nawet Wydarzeniem - czymś, co mocno przyczepiło się do etykietki geniuszu. Fenomen Lany opierał się na otoczce, stylu prowadzenia swojej kariery i pewnej dozy świeżości. Piosenkarka przyodziała się w przewiewne szaty królowej popu stojącego w ustawicznym rozkroku między komercyjnymi hitami, a przebojową alternatywą. Artystka konsekwentnie tkwi w tej muzycznej dychotomii. "Born To Die" to nieśmiała próba rewolucji w świecie pop. Postawiono na kobiecość pozbawioną sztuczności. Postawiono na lekko efemeryczną stylistykę femme fatale. Postawiono na maskę wampa. Wszystko w oparach subtelnych melodii dochodzących jakby z oddali. Na pierwszym planie jest kontrowersyjny wokal - czasem używany z nieznośną manierą, czasem autentycznie namiętny. "Born To Die" zawierał typowe hity tagowane jako radio-friendly. Jasny podział na refren i zwrotkę, w porywach subtelny mostek. To oczywiście sprawiło, że album okazał się niesamowicie przystępny niemalże dla każdego audiofila. Dla czcicieli dobrej melodii, dla osób poszukujących stylu, dla eskapistów z tonącego okrętu muzyki popularnej granej przez przebrzmiałe gwiazdki MTV. Taki był zjawiskowy debiut. Lana bez ceregieli wdrapała się na szczyt muzyki XXI wieku. Swoją popularnością i manierą zdobyła miliony fanów na całym świecie. Również tylu wrogów. Przecież trzeba odznaczać się nadzwyczajną ignorancją, jeśli nie wychwyciło się tych wszystkich sprytnych chwytów znanych z dokonań Nirvany, Presleya i innych klasyków amerykańskiej tradycji. Najsłabsze momenty z debiutu przypominały marne popłuczyny inspirowane twórczością Kate Bush czy Tori Amos. "Born To Die" to album pełen paradoksów. Sporo brakuje mu do ideału, lecz wytworzył pewną tendencję w nowoczesnym popie pełnym tęsknoty za czasami młodości nieskażonej wszędobylską elektroniką i komercją. Dlatego poprzeczka została wysoko zawieszona. Już kilka dni po premierze debiutu krytycy z zapałem czekali na kolejne wydawnictwo mające rozwiać wątpliwości, czy Lana zasługuje na miejsce w historii i panteonie bogiń muzyki popularnej.
Pierwszy utwór na "Ultraviolence" rozbudza entuzjazm słuchacza. Trochę zaskakuje długość - prawie 7 minut. Gdyby ubrać ten kawałek w strukturę znaną z debiutu, otrzymalibyśmy kilka minut nużącego, lekko pretensjonalnego śpiewania. "Cruel World" ma duszę, która jakimś cudem uchowała się z lat siedemdziesiątych. Pobrzmiewają echa psych-folku. Lana bawi się założeniami tradycyjnej americany, a jej wokal w refrenie brzmi naprawdę rewelacyjnie. Piosenka nie ma zabójczego tempa, wszystko snuje się z klasą. Całą kompozycję spaja niezły wokal przypominający niemal bezbarwną mgiełkę nad łąkami wiosną.
Tytułowy utwór już tak samo nie zachwyca. Zastosowano podobny zabieg - melancholia tempa ma błyskawicznie wywrzeć jakieś emocje u odbiorcy. Niestety, tym razem nie poszło tak łatwo. Już drugi utwór cechuje się elementem nudy wynikającej z maniery Lany jako budowniczej piosenek. Powolność i pozorna melancholia przypominają sztuczne tricki powstałe z braku artystycznego polotu. "Ultraviolence" bazuje na utartych schematach muzycznych, odegranych bez życia, pasji i jakichkolwiek emocji. Może się wydawać, że prawie każdy utwór będzie kipiał od uczuć zatrzymanych w melodii lub w słowach, lecz od razu studzę entuzjazm - wszystko jest jakby pozorowane. Ładne, eleganckie i wytrawne z wierzchu, a troszkę puste i zgniłe w środku. "Shades of Cool" to kolejna, trzecia już, typowa ballada na płycie. Płynie niespiesznie. Gdyby przymknąć oczy, nasza wyobraźnia ujrzałaby obrazki będące absolutnym przeciwieństwem tego, co mogliśmy zobaczyć, obcując z "Born To Die". Mniej blichtru, trochę więcej patosu i nostalgicznego wpatrzenia się w przeszłość muzyki. Czuć bardzo klimat vintage. Krótkie szorty i koszule zostały zamienione na suknie krystalicznie białe. "Shades of Cool" zdradza fascynację klimatem znanym z osławionego już "Wielkiego Gatsby'ego" - niemal namacalna jest muzyczna bombastyczność, posługiwanie się klarownymi emocjami, które nie potrafią już same zaskakiwać. "Brooklyn Baby" w pewnych miejscach brzmi mocno eterycznie. Lekko orientalizujące wokalizy znów budzą prawdziwe emocje. Mniej pozoranctwa i chłodnego profesjonalizmu, więcej skromnego podśpiewywania w duchu bezpretensjonalnego i dziewczęcego "pampampam". "Brooklyn Baby", jak i następujący po nim "West Coast", przykuwają uwagę tym, co najważniejsze, czyli melodią - w obu przypadkach niezwykle urokliwą. Choć nie zapomniano o udziwnieniach, które lekko psują klimat tych utworów. Męski chór w "Brooklyn Baby" jest niepotrzebny. Możemy odczuć, że Lana zapragnęła umieścić jak najwięcej różnych, niesprawdzonych elementów, by pokazać swoją muzyczną dojrzałość oraz ewolucję z nieśmiałej dziewczyny w pewną siebie i zabójczo konsekwentną kobietę. "West Coast" o niebanalnej kompozycji przypomina nam o tym, czym się zachwycaliśmy przy okazji słuchania "Born To Die". Delikatne melodie niczym pajęcze nici, które ciężko wyrzucić z głowy. "Sad Girl" to kolejna ballada będąca kserokopią wszystkiego, co znamy i lubimy. Kompozycja o amorficznych ramach, w której wokal Lany sobie płynie, próbując znów kogoś nabrać na bycie kalką autorskich patentów. Niestety, większość momentów "Ultraviolence" brzmi jak odrzuty z sesji produkcyjnej. Sporo tutaj muzycznych bliźniaków, które zajmują podwójne miejsce na trackliście, lecz nic, absolutnie nic nie wnoszą do jakości albumu. Pięć ostatnich utworów to historia, o której trzeba zapomnieć. Nawet same piosenki pomogą nam w tym procesie. Ot, nudne i nieudane bazowanie na autorskich pomysłach, które w takich ilościach mogą zamęczyć odbiorcę. Nikła różnorodność to największa bolączka "Ultraviolence". Nie można nagrać album składającego się z niemal identycznych ballad, utworów o bardzo nieśmiałym tempie. "Pretty When You Cry" jeszcze potrafi się obronić, ponieważ kompozycja ta zmierza do punktu kulminacyjnego, czyli solówki gitarowej - absolutnego novum w twórczości Lany. "Money Power Glory" brzmi jakby pomysł na ten utwór rodził się w nieziemskich męczarniach. Takiej wymuszonej maniery już dawno nie słyszałem. Absolutnie do zapomnienia. Pozostałe utwory cechują się przede wszystkim tym, że po prostu są. Ich artystyczna egzystencja jest nieuzasadniona, brzmią bezpłciowo i prawie amatorsko. W pewnym momencie złapałem się na tym, że słucham jakiegoś fanowskiego "In Tribute". A to w żadnym stopniu nie działa na korzyść Lany Del Rey jako przede wszystkim wokalistki.
"Ultraviolence" rozczarowuje niemal na całej linii. Są utwory, które jakoś przykuwają uwagę na dłużej. Jeden kawałek jest rewelacyjny ("Cruel World"). Szkoda, że to, co dobre kończy się na kilku pierwszych kompozycjach. Druga część albumu do zapomnienia. Druga część to przecież autodestrukcja. Lana niestety nie zdała testu na dojrzałość. Zabrakło niewiele, ale nikt dojrzały nie umieści pięciu utworów brzmiących sztucznie i amatorsko. Komu jak komu, ale Lanie Del Rey nie wypada popełniać takich gaf. Niestety, znając życie, i tak znajdą się miliony, które po raz kolejny ulegną powabowi muzycznej nimfy. Ze stratą dla samych siebie.

TerazPolska, czyli dźwięki w kraju Wisły, czyli połowa 2014 za nami - część 2

1. Merkabah - Reed Idol

Kolejna perełka, która raczej nie ma szans, by się przebić przez twardą skorupę ignorancji. Merkabah to polska odpowiedź na zespoły pokroju Zu lub Minsk. Jednak polscy muzycy wprowadzili sporo pozytywnych udziwnień. Pozbyto się monotonnego wokalu, dodano masywne zwolnienia w stylu kapel sludge'owych. Czynnikiem, który wyróżnia płytę Merkabah, jest użycie rozwiązań znanych z awangardowego free-jazzu. Wymieszane zostały przy tym elementy gitarowego noise'u, post-hardcore'a. Całość przypomina nieco ostrzejsze wydanie King Crimson lub Johna Zorna. Szkoda, że tak mało osób zainteresuje się propozycją Merkabah. Takiej muzyki jeszcze u nas nie było. Choć monolit tego albumu przypomina tytułowego molocha, który osacza bezbronnego słuchacza. Hołd dla psychodelicznych improwizacji w industrialnym otoczeniu. 

2. L.A.S. - Za lasem

Niebanalna propozycja wydana przez enigmatyczny projekt Jacka Lachowicza - osoby odpowiedzialnej za albumy Ścianki i Lenny Valentino. "Za lasem" to singiel promujący debiutancki album wydany na początku marca. Lachowicz z precyzją maluje muzyczne kolaże składające się z mikroelementów, które giną w szumie codziennych dźwięków. Utwór ten ma coś w sobie z analogowej elektroniki, ciepłego chillwave'u sygnowanego przez chociażby Toro y Moi. Mamy sporo pulsującego basu podlanego strukturą starych elektronicznych, "kraftwerkowych" piosenek. L.A.S. to projekt, który nikomu nie chce nic udowadniać. Ot, bezpretensjonalne, ulotne melodie będące idealne na leniwe lato. 

3. Komety - Bal nadziei

Marzec obfitował w albumy, które były idealnym rozwiązaniem na ciepłe, niedzielne popołudnia. Bez żadnych ideologii, bez żadnych ambitnych uniesień. Proste, bezpretensjonalne granie pozbawione ambicji bycia czymś wiekopomnych. Właśnie taki jest nowy singiel wydany przez Komety. Raczej nie będziemy tego nucić przez kilka miesięcy, raczej nie będziemy rozpatrywać tego utworu w kategoriach piosenki roku. Ale muzyka serwowana przez Lesława i spółkę naprawdę odpręża, nie narzuca się, nie absorbuje uwagi. To jest oczywiście plusem - nikt tutaj nie udaje kogoś, kim wcale nie jest. "Bal nadziei" to chwytliwa kompozycja, która podlana jest sosem oldschoolowego rockabilly. Ci starsi podejdą do tego bardziej sentymentalnie, ci młodsi odkryją, że tańczyć można do każdej muzyki. 

4. Patrick the Pan - Bubbles

Sprawa z PTP jest nieco bardziej skomplikowana. Formalnie rzecz ujmując, "Bubbles" nie jest rzeczą nową. To skąd miejsce w tym rankingu? Otóż wytwórnia Kayax postanowiła wydać reedycję debiutanckiego albumu Piotra Madeja. "Bubbles" brzmi mocno zachodnio. Zaś sam Piotr przypomina nieśmiałego chłopaka, który po cichu tworzy własne utwory gdzieś na stryszku domu rodziców. Singiel ten mocno zalatuje islandzkimi melodiami, które rozwiewają się na mroźnym, północnym wietrze. Zaletą jest fakt, iż Patrick the Pan brzmi mocno po europejsku. Czasem Piotr pozwoli sobie na drobną archaizację - folk z lat 70'. Wszystko brzmi bardzo profesjonalnie i autentycznie jak na debiutancki materiał. Kolejny punkt na niebie, który warto obserwować.

5. The Kurws - Strefa Euro

The Kurws na Soundcloud

"Wszystko co stałe rozpływa się w powietrzu" - tak brzmi tytuł nowego albumu wydanego przez załogę nazwaną The Kurws. Ok, oczekiwałem jakiegoś absolutnie obskurnego, niemodnego i niemelodyjnego punk rocka. Pomyliłem się. The Kurws krążą po orbicie muzycznej awangardy. Sporo tutaj math-rocka, czyli dźwięków, które spotkają się ze spazmatycznym przyjęciem matematyków ogarniających rytmiczne dysonanse w różnych skalach. Struktura utworów jest bardzo złożona - nieszablonowość to drugie imię kapeli. "Strefa Euro" czy "Tasiemiec Niejadek" to dźwiękowe podróże, które przenoszą wprawionych słuchaczy do czasów, gdzie winyle krautrockowych bandów były przedmiotem zbiorowego kultu. Słychać inspiracje klasycznymi albumami Can. Dla fanów basu to rzecz absolutnie obowiązkowa - pulsuje, dyktuje harmonie, obala melodie. Wróżę karierę temu zespołowi, który powstał podczas spontanicznej sesji gry w ping-ponga. 

6. Kriegsmaschine - Lies of the Fathers

Gdyby zorganizować konkurs, w którym należy podać kilka słów-kluczy kojarzących się z tym utworem, mógłbym przewidzieć najpopularniejsze hasła. Mizantropia. Smród. Palone ciała. To nie jest przesada, która na zwiększyć sprzedaż nowego wydawnictwa tej krakowskiej hordy. Porzucono surowość, z której słynęły debiutanckie epki i długograje. Podążono za nowoczesnymi trendami. Cała nihilistyczna otoczka, która towarzyszy zespołowi została zapakowana w nieco bardziej ambitniejsze ramy. Dumnie snujące się riffy, potężnie brzmiące bębny i oszczędność blastów. To jest przepis na udany utwór. Mimo długości, nie czuć znużenia. Wszystko jest na swoim miejscu - nie ma zbędnych popisów technicznych bądź wstawek mających potęgować wrażenie osaczenia przez muzyczny mrok. "Lies of the Fathers" to polska odpowiedź na albumy wydawane przez Deathspell Omega. Ten sam minimalizm, perfekcjonizm i tytanizm. 

7. Innercity Ensemble - White 1

Innercity Ensemble to międzymiastowy  kolektyw, który tworzą starzy wyjadacze na scenie ambientowej w Polsce. Trzecia płyta w ich enigmatycznej dyskografii nazywa się "II". Tytuł zdradza tyle, co nic. Możemy się domyślać, że czeka nas ekstatyczna podróż w tajemnicze nieznane. "White 1" to rzecz z pogranicza transowego ambientu i free-jazzowej improwizacji. Granice między efemerycznymi melodiami, rytmami są tak bardzo płynne, że nic nam nie pozostaje oprócz chłonięcia tych ścieżek dźwiękowych całą osobą. Czasem elektronika ustępuje miejsca etnicznej rytmice i folkowej strukturze kompozycji. Słychać inspiracje noise'm, echa drone'u i innych mocno pasażowych technik muzycznych. Kuba Ziołek roztacza przed odbiorcą cudne krajobrazy - lekko niepokojące, lecz urzekające surowym pięknem. Eksploracja muzyki Innsercity Ensemble sprawiała mi podobną radość, co obcowanie z klasycznymi dokonaniami Bohren & the Club of Gore. Trudno o lepszą rekomendację. Absolutny mus dla fanów ambitnej symbiozy plemienności z ambientem. 

TerazPolska, czyli dźwięki w kraju Wisły, czyli połowa 2014 za nami - część 1

Czerwiec. Statystycy przekonują, że to idealna pora na różnorakie rankingi. Połowa 2014 roku powoli mija. Czas debiutów, czas syndromów trzeciej płyty i innych wydarzeń różnego kalibru. Na co warto zwrócić uwagę? Za kogo należy trzymać kciuki? Kolejność oczywiście przypadkowa. Oto część pierwsza.

1. KRÓL - Szczenię 

No cóż. Balonik o nazwie tej królewskiej nazwie nieznośnie urósł do rozmiarów monumentalnego zeppelina. Gdy odrzucimy całą marketingową otoczkę, otrzymamy esencję, która po omacku podąża za zachodnimi trendami. Ten singiel to polska odpowiedź na dream pop z okolic Beach House. Wszystko okraszone elementami lo-fi, ambientową elektroniką przypominającą o macierzystym zespole Króla. Sporo tu także poszukującego, rojkowatego marzycielstwa z tych mniej znanych oblicz Myslovitz. Nowatorstwo zostało zastąpione dobrym wykonaniem i nutką nadwarciańskiej melancholii. 

2. Pablopavo i Ludziki - Dancingowa Piosenka Miłosna

Nowa płyta Pablopavo miała swoją premierę pod koniec stycznia. Za oknem mróz. W głośnikach także chłód. Niby piosenka o miłości, niby o uczuciach, niby o czymś miłym, ale nad wszystkim dominuje wrażenie ogromnego zdystansowania się. Śpiew bez pasji, jakby od niechcenia. To nie zarzut, lecz zwrócenie uwagi na specyfikę muzyki tworzonej przez Pawła Sołtysa. Singiel ten eksploruje dancingowe tereny znane z nowszych dokonań Macieja Maleńczuka. Nawet barwa głosu zbliżona do naczelnego barda Rzeczpospolitej. Sama rytmika, melodia bardzo przyjemnie buja. Brawa również za tekst - bez sentymentalizmów, bez głębokich wyznań. Mimo dystansu wokalisty, kompozycja ta potrafi porwać nawet najbardziej najtwardszych przeciwników tańca. 

3. Artur Rojek - Beksa

Ostatnimi czasy głośno było o zespole Myslovitz. Pożegnania, nowości, nietrafione rozwiązania. W tym wszystkim brakowało charyzmatycznej postaci Artura Rojka. Solowa twórczość i organizacja festiwalu - tym obecnie zajmuje się nasz polski Thom Yorke. W lutym mogliśmy usłyszeć singiel z solowej płyty pana Artura. "Beksa" to subtelne, delikatne, efemeryczne rozliczenie z przeszłością, z własnym sobą. Utwór ten nie nuży, nie narzuca się słuchaczowi. To kawałek, który lubi być odkrywany w nieoczywisty sposób. Pod płaszczykiem muzycznej oszczędności, kryje się przebogaty zestaw ulotnych melodii i zagrywek instrumentalnych. Tekst również mocno typowy dla Rojka - bez zbędnego storytellingu, bez zbędnych wersów. "Beksa" to coś z okolic Mozila i Roguckiego. Mimo drobiazgowych podobieństw, została zachowana muzyczna odrębność. 

4. Skubas - Nie mam dla ciebie miłości

Pretendent do piosenki roku w naszym muzycznie oszczędnym kraju. Największa anty-ballada Rzeczpospolitej? Bez cienia wątpliwości, Skubas wyrasta na czołową postać polskiej sceny muzycznej. Po świetnym debiucie - "Wilczełyko", fani drżeli o formę muzyka. Ten czterominutowy zwiastun nowej płyty rozwiewa wszelkie wątpliwości. Skubas tworzy nową jakość. Połączenie liryzmu z polską szorstkością. Symbioza urzekającej bezpośredniości bez cienia sztampowości i koturnowości z post-grunge'owym zapałem gitarowym. A wszystko to kończy masywna ściana dźwięku znana z okolic shoegaze'u. Brzmienie jest autentyczne, bez grama sztuczności. Wypada się przy tym utworze wzruszyć. Jest prawdziwy, co słychać nawet w sąsiednim pokoju. 

5. Pustki - Po omacku

   

Nowa płyta zespołu Pustki to jedno z największych rozczarowań muzycznych 2014 roku. "Safari" to próba radykalnego zerwania z dotychczasowym wizerunkiem. Porzucono liryczną, poetycką melancholię. Zostawiono naszych kochanych wierszokletów. Niestety, przy tym wszystkim utracono pasję, autentyzm i skłonność do pisania zgrabnych melodii. Praktycznie cała płyta balansuje między nieznośnym infantylizmem a brakiem chwytliwości. Ciężko zapamiętać coś na dłużej. Jedynym plusem jest utwór "Po omacku" - delikatna ballada zaśpiewana przyjemnym męskim wokalem. Dojrzałość tekstowa łączy się z minimalizmem muzycznym. Kawałek ten pozbawiony jest sztucznego entuzjazmu, który wyłaniał się ze struktury poprzednich piosenek. Szkoda, że Pustki zawiodły. Dobrze, że zostawili nam jeden bardzo przyjemny utwór. Chociaż tyle. 

6. Behemoth - O Father, O Satan, O Sun!

Tytan. Hegemon. Demiurg. Każde określenie pasuje do nowego oblicza Behemotha. Ekipa Nergala to najbardziej profesjonalny i konsekwentny zespół w Polsce. Możemy się wstydzić, że wciąż interpretujemy postać Darskiego jako demoniczna pacynka w rękach establishmentu. Nowy album jest tytaniczny, nie daje wytchnienia. Łamie rytmikę, zwalnia, by błyskawicznie przyspieszyć. Pulsujący bas tworzy niezbadane ścieżki. Dlaczego akurat ten siedmiominutowy utwór wybrałem do tego rankingu? Otóż pokazuje wszystko to, z czego słynie Behemoth na światową skalę. Monumentalność, epickość, pasja, muzyczna i literacka erudycja, krystaliczność produkcji oraz przeogromna wirtuozeria. Ten utwór potrafi wejść w człowieka - Nergal przestał się bać ambitnych melodii, które nadają muzyce jeszcze większego pazura. 

7. Morowe - Oni przyjdą

Wciąż eksplorujemy scenę polskiego metalu. Morowe nie powinien być znany szerszej publiczności, ponieważ twórcy tego projektu pozostają w katowickim podziemiu. Śląska ziemia obfituje w artystów, którzy podążają ścieżką muzyki zapoczątkowanej w obskurnej Norwegii. Kiedyś Śląsk stał bluesem, teraz towarem eksportowym, obok węgla kamiennego, jest przede wszystkim black metal. Morowe nastawia się na poszukiwanie nowych rozwiązań. Rzadki jest prymitywizm instrumentalny, aranżacyjny lub tekstowy. Nihil - mózg tej grupy - podczas tworzenia materiału na nowej płycie, musiał być zafascynowany dokonaniami francuskiej sceny black metalu. Echa Deathspell Omega lub Blut aus Nord są bardzo słyszalne. Ale nowy album nie jest amatorską kalką muzyki wyżej wymienionych formacji. Bardzo wieloznaczne teksty towarzyszą nienagannemu wyszkoleniu technicznym - pełno tutaj zmian tempa, poszatkowania rytmicznego i epickiego riffowania w duchu chociażby Drudkh. Tak, słowiański okultyzm i demonizm sprawnie mieszany jest z zachodnim profesjonalizmem i muzycznymi nawykami. 

8. Zamilska - Quarrel

Quarrel na YT

Niektórzy powiedzą, że to nic specjalnego, że to zwykłe nowoczesne technoidy. Ktoś powie, że środowiskowy hype na Zamilską to marketingowy spisek, który mami prawdziwego odbiorcę i nie pozwala mu dojść do słusznego wniosku, że młoda producentka to nadwiślańskie odgrzewanie kotletów w studio. A ja powiem coś innego. Coś zdecydowanie innego. W kompozycjach Zamilskiej dominuje mocarna rytmika przeplatana dubstepowymi łamaczami. Wszystko to jest zanurzone w mrocznym industrialu. Stąd słyszymy przemysłowe odgłosy produkcyjnych taśm lub inne trudne do sprecyzowania odgłosy tła. Oprócz nowoczesnego techno, Zamilska łączy dynamiczną elektronikę z fascynacją plemiennymi rytmikami. Słuchacz ma wrażenie, że obcuje z pulsującą tkanką muzyczną, która wręcz chce rozsadzić głośnik od wewnątrz. Oprócz fascynacji industrialem, słychać echa audiowizualności - bunt i gender przy akompaniamencie nowoczesnego world music. Utwór ten najpełniej przybliża oblicze debiutu Zamilskiej - przepełniony jest niesamowitą ekspresją i dojrzałością kompozycyjną. Aha, warto zwrócić uwagę na video. 

Italo Calvino - "Jeśli zimową nocą podróżny"

Italo Calvino urodził się w Hawanie w 1923 roku. Obracał się w środowisku zlaicyzowanym i antyfaszystowskim. Ten aktywistyczny tryb życia ma odbicie w jego twórczości. Początkowe oblicze problematyki książek publikowanych przez Włocha przypomina o tęsknocie za czasami nieskażonymi doktrynami, ideologią faszystowską. "Baśnie włoskie" czy trylogia o przodkach, w skład której wchodzą tytuły takie jak "Wicehrabia przepołowiony", "Baron drzewołaz", "Rycerz nieistniejący" to literackie odcięcie się od realności i neorealizmu włoskiego, który cieszył się ogromną popularnością w latach pięćdziesiątych w Italii. Dystansowanie się od rzeczywistości to domena także późniejszej twórczości Calvina. Z tą różnicą, że pisarz porzucił groteskę i pastisz, by swoje nowe dzieła wypełnić duchem oniryzmu i eksperymentu. Lata siedemdziesiąte to okres publikacji największych dzieł: "Niewidzialne miasta" i "Jeśli zimową nocą podróżny".
Pisarstwo Calvina charakteryzuje ogromna wrażliwość na przemiany współczesnej kultury. Jest to wymierne w postaci ewolucji od neorealizmu do powieści powstałych dzięki inspiracji strukturalizmem. "Jeśli zimową nocą podróżny" to literacka wykładnia artystycznej koncepcji Calvina. Dotyczy ona ufności w twórczą postawę czytelnika, który winien aktywnie uczestniczyć w rekonstrukcji wątków, znaczeń i symboli, którymi naszpikowana jest powieść. Idealny czytelnik nie może ślepo wierzyć w ponadczasowość tradycji literackich typowych dla kultury śródziemnomorskiej. Powinien odrzucić sztywne ramy konwencji, które stały się zbyt ograniczające dla wyobraźni twórcy. "Jeśli zimowa nocą podróżny" to nie tylko zwykła powieść. Książka ta musi być odbierana także jako manifest wolności literackiej.
"Jeśli zimową nocą podróżny" w swoim pierwotnym założeniu opiera się na abstrakcyjnej grze intelektualnej. Powieść ta składa się z dziesięciu początków różnych powieści ukazujących jedno zdarzenie z różnych, odmiennych perspektyw. W tym koncepcie objawia się przejaw polemiki z odbiorcą i kulturą masową, która u schyłku lat siedemdziesiątych niepokoiła artystów. Każdy rozdział to osobna wariacja na temat schematyzmu powieści różnego typu. Calvino subtelnie, z ogromną dozą literackiej erudycji, parodiuje typowe dla ówczesnej epoki style pisarstwa. Wprawiony czytelnik może doszukać się nawiązań do rosyjskiej powieści rewolucyjnej, paryskiego kryminału w stylu noir, latynoamerykańskiego realizmu magicznego, orientalnej powieści miłosnej, sztampowego thrillera psychologicznego. Przy nieznajomości różnych technik i zabiegów literackich, "Jeśli zimową nocą podróżny" nie sprawi takiej satysfakcji. Jest to powieść eksperymentalna stworzona nie dla mas, lecz dla wyselekcjonowanego czytelnika, który posiada obycie kulturalne. Oczywiście, odbiorca bez zaplecza filologicznego również może zostać wciągnięty w wir akcji, lecz problematyka powieści będzie mocno spłycona. A właśnie te erudycyjne głębie niezmiernie fascynują.
Druga strona polemiki to dialog prowadzony z czytelnikiem. Przypomina rozmowę dwóch przyjaciół, którzy pozwalają sobie na chwile irytacji, rozczarowania czy wręcz wściekłości. Do takich skrajnych emocji doprowadza zabieg Calvina, który polega na tym, iż każda kolejna historia rozpoczyna się i błyskawicznie kończy w momentach zwrotnych, które mogłyby odpowiedzieć na fundamentalne pytanie o sedno akcji i fabuły. Taki eksperyment jest oczywiście celowy, ponieważ w założeniu miał wyzwolić odbiorcę z bezrefleksyjnego i bezkrytycznego śledzenia wątków i podporządkowania fabule. Literatura Calvina sieje wątpliwość we własne istnienie, odsłania koturnowość stylu i konwencji. Cała powieść posiada cechy autotematyzmu. Literatura opowiada o literaturze. Calvino stworzył dzieło, które jest hołdem dla sztuki pisarstwa i miłości do sztuki. Właśnie takimi metaliterackimi emocjami jest przepełniona powieść "Jeśli zimową nocą podróżny".
Płynność i amorficzność form stylów w powieści Calvina dowodzi, iż naczelną wartością literatury pozostaje intelekt, bystrość umysłu oraz umiłowanie konstrukcji i dekonstrukcji. "Jeśli zimową nocą podróżny" może rozczarować czytelników, którzy pragną metaforyki, autoanaliz, egzystencjalnych dramatów. Calvino to rejestrator stylów i tendencji, które nieśmiało próbuję zburzyć tradycję literacką, która stała się mocno przebrzmiała. Po lekturze tej książki narzuca się dość relatywny wniosek. Życie nie jest niczym więcej niż intelektualną przygodą. Tylko i aż.

W oparach fantazmatów - "Wenus w futrze" - recenzja

Ostatnia twórczość Polańskiego jest jak wytrawne wino dla koneserów. Długo trzymane z dala od producenckiego głównego nurtu, zachowało zbawczą wartość. "Wenus w futrze" to boska ambrozja, którą wykradziono z Olimpu. Dzięki Polańskiemu nawet zwykły śmiertelnik może upajać się tym artystycznym błogostanem. Choć najnowsze dzieło urodzonego w Paryżu reżysera zawiera symbolikę i nawiązania do sztuki, które mogą przytłoczyć widza oczekującego komedii w stylu chociażby "Rzezi" z 2011 roku.
"Wenus w futrze" w pełni korzysta z formuły "teatru w teatrze". Nowy film nakręcony przez autora "Chinatown" to niespieszna suita hołdująca tradycji. Struktura tego obrazu jest warstwowa. Pozornie obcujemy z komediodramatem z pełnymi pasji dialogami, subtelnym humorem i ironią. Jednak to tylko zewnętrzna powłoka tego dzieła ocierającego się o geniusz sztuki filmowej.
Punktem wyjścia jest starcie dwóch antagonistycznych postaci - kobiety i mężczyzny. Vanda i Thomas to ludzie z różnych sfer, z różnymi nawykami. Absolutnie nic ich nie jest w stanie połączyć. Komunikacja jest zaburzona, pełno zgrzytów wynikających z celowej ignorancji bądź braku obycia w problematyce sztuki. Thomasa poznajemy, gdy rozmawia z narzeczoną o nieudanej selekcji aktorek ubiegających się o główną rolę w sztuce "Wenus w futrze". Już przez ten krótki monolog, jesteśmy świadkiem brawurowej gry aktorskiej - pełnej pasji, zaangażowania i dystansu. Vandę poznajemy, gdy wbiega do teatru. Pierwszy kontrast zachodzi już na płaszczyźnie zewnętrzności. Reżyser to zadbany gentleman w średnim wieku, ubrany w schludną marynarkę i wyprasowane spodnie. Vanda to absolutne przeciwieństwo. Postać grana przez Emmanuelle Seigner ubrana jest w skórzany gorset, spódniczkę eksponującą kobiece kształty. Fabuła filmu Polańskiego opiera się na prostym zabiegu. Thomas rażony zniecierpliwieniem daje szansę zaprezentowania swoich możliwości aktorce. I to był impuls, który pozwala widzowi obserwować coś, co nie do końca jest już filmem - jest polem starcia podświadomości ze świadomością, wyobraźni z rozumem, faktów z stereotypami, kobiety z mężczyzną, moralności z seksualnością. Kanwą filmu jest bogata symbolika, która magnetyzuje odbiorcę - nie pozwala mu rozstać się z "Wenus w futrze", zmusza do aktywności umysłowej i poszukiwania odpowiedzi na pozornie proste pytania. Obraz Polańskiego wiele traci, gdy odbieramy go biernie.
Vanda i Thomas bawią się konwencją gry aktorskiej. Zamieniają się rolami, przybierają kolejne maski. Jednak należy zauważyć, że tylko kobieta zachowuje własną, jasno wyodrębnioną osobowość. W każdej postaci gra siebie. Każda postać jest podporządkowana przez zniewalający charakter Vandy. Thomas coraz bardziej pogrąża się w bezosobowości - traci podmiotowość w konfrontacji z wybujałym ego teatralnego adwersarza. Symbolem zmiany ról i tracenia własnej indywidualności jest ciągła zmiana ubrań. Reżyser przywdziewa stuletnią marynarkę, by jeszcze bardziej "wejść" w graną postać - dystyngowanego arystokratę, którego pasją są futra. Można zauważyć pewną zależność. Przebieranie się Thomasa to chaotyczne szukanie osobowości, która może stawić czoła seksualności i demonizmu płynącego z gestykulacji, aluzji i jednoznacznych deklaracji Vandy. Kobieta coraz bardziej staje się naga wobec mężczyzny. Metaforycznie i dosłownie. Seans "Wenus w futrze" to także kontemplacja kobiecego piękna w tradycyjnym wydaniu - bliżej do klasycyzmu lub renesansu niż do obfitych kształtów widniejących na płótnach Rubensa. Jednak wróćmy do metaforyki tej nagości. Nagość ciała to również nagość duszy. Vanda eksponuje swoją kobiecość, która w filmie Polańskiego jest kojarzona z czymś boskim, mistycznym. Postać grana przez Seigner ma swoje artystyczne korzenie w dwóch epokach: antyku i modernizmu. Psychika i osobowość Vandy przepełnione są kasandrycznym fatalizmem, dionizyjską płodnością, wampiryzmem oraz wyzwoleniem. Kreację kobiecą w "Wenus w futrze" można porównać z wizerunkiem Innego według psychoanalizy lacanowskiej. Pierwiastek kobiecy głęboko leży w podświadomości mężczyzny, który nie potrafi jednoznacznie odpowiedzieć na tajemniczość i obcość kobiety. Stąd tragiczne szukanie indywidualnej logiki, która przysłuży się do poskromienia szaleńczej kobiecości. "Wenus w futrze" to odwrócenie ról. To kobieta zniewala, podporządkowuje pierwiastek męski, trwa we władczych roszczeniach. Vanda tworzy własną ideologię, której celem jest ukaranie narcystycznej osobowości reżysera odnoszącego się z pobożnością wobec własnej sztuki. Kobieta pragnie roztopić indywidualność Thomasa. Zezwala, by on zatracił własne życie, ulegając demonicznej seksualności, którą postać grana przez Seigner wręcz namacalnie emanuje. Erotyczne napięcie między Vandą a Thomasem (w tej roli świetny Mathieu Amalric) jest mocno wyczuwalne. To ono dyktuje warunki gry między rolami bohaterów. To ono powoduje, że reżyser staje się niewolnikiem, sługą wobec wampirycznej kobiety. Film Polańskiego to demaskacja jednej z fundamentalnych iluzji - przekonania, że mężczyzna i kobieta są odniesieni do siebie niczym dwie połówki zdolne do utworzenia harmonijnej jedności. Jednia między Vandą a Thomasem przypomina raczej masochistyczną pętlę zaciskającą się na szyi reżysera. "Wenus w futrze" to wysublimowany, złożony z nabożną czcią pokłon dla żony Polańskiego (Emmanulle Seigner), która jawi się jako pełna wewnętrznych dysonansów synteza kapłanki, pogańskiej bogini i femme fatale z czasów artystycznej moderny.
"Wenus w futrze" to nie tylko hołd fascynującej, destrukcyjnej i magnetyzującej kobiecości, lecz także subtelna tragedia mężczyzny rozpisana na dwie role. Nie dość, że Thomas traci niemal wszystko, ulegając własnym fantazmatom, to na dodatek jego artyzm został nadszarpnięty przez aktorkę, która nie boi wytknąć oczywistych potknięć w scenariuszu. Thomas niejako zakochuje się w postaci wymyślonej przez siebie. Nie przez przypadek występuje zbieżność imion aktorki i postaci w sztuce. Reżyser to uwspółcześniony król Cypru - mitologiczny Pigmalion, który stworzył z kości słoniowej posąg idealnej kobiety (Galatei) i zakochał się w nim. Współczesna psychologia interpretuje taką skłonność jako pilna potrzeba wykreowania obiektu seksualnego dla siebie, który pokornie zaspokoi estetyczne i erotyczne potrzeby twórców. Tragizm Thomasa polega na tym, że personifikacja literackiej Vandy zniewala twórcę. Reżyser jako mężczyzna po raz kolejny upada na dno własnej erotyki.
Można bawić się w interpretowanie jeszcze przez kilka godzin. Jednak prawdziwa przyjemność zachodzi wtedy, gdy sami dostrzegamy ulotność i piękno nawiązań Polańskiego. A wyżej wymienione motywy to tylko krople w morzu metaforyki, którą kontemplujemy podczas seansu "Wenus w futrze". Polański po raz kolejny skoncentrował się na teatralności, aby wyeksponować odwieczne skłonności człowieka do dominacji i zniewalania. Przy odpowiednim warsztacie aktorskim i reżyserskim, można stworzyć genialne dzieło. I taka jest "Wenus w futrze". Prawdziwa kobieta - zmienna, boska, dominująca, rozgadana i nie znosząca krytyki. Dlatego ja mam zamiar wychwalać futrzaną damę.

Xiu Xiu - "Angel Guts: Red Classroom"

Można sądzić, bo zmianie stylistyki okładki nowego wydawnictwa Xiu Xiu, że amerykański zespół ukierunkował się w stronę minimalistycznego popu z okolic The xx. Wręcz przeciwnie. Jest nieprzyjemnie, hałaśliwie, odpychająco, ale przy tym trochę nudno. Bo jak długo można bawić się w prowokatora?

Osoby, które lubią iść na łatwiznę, najczęściej określają muzykę Xiu Xiu mianem eksperymentalnego indie. To trochę krzywdzące dla mózgu operacyjnego - Jamiego Stewarta. Ten pan robi wszystko, by odciąć się od uwspółcześnionego indie. Mam na myśli całe pokolenie zespołów alternatywnych, które silą się na ugrzecznienie lub pozorną niezależność. Xiu Xiu jest zespołem zdecydowanie innym. Mało słychać o nich w mediach, raczej nie są ulubieńcami Pitchforka. Sam skład dopełnia enigmatyczności ekipy o dziwacznej nazwie. Jak wspomniałem, jedynym stałym członkiem bandu jest Jamie Stewart - gość niezwykle konsekwentny. Przypomina on podstarzałego proroka moderny, która wciąż wierzy w śmierć melodii. Dla niektórych muzyków harmonia dźwięków jest Bogiem. Stewart bawi się w krzewiciela poglądu, że to płyty Xiu Xiu przyspieszają śmierć wszystkiego, co łagodne, wypolerowane i grzeczne. Od 14 lat używa wciąż tych samych narzędzi. Jaki efekt słychać na "Angel Guts: Red Classroom"?

Xiu Xiu nigdy nie było aż tak perwersyjne. Muzycy przybierają pozy dźwiękowych psychopatów, którzy boleśnie dotykają wszystkiego, co kojarzyliśmy z subtelnością i intymnością. "Angel Guts" wypełnione jest elektroniczną ścianą dźwięku, która ma odpychać i fascynować z podobną siłą. Niestety, proporcje zostały dość nieprecyzyjnie wyważone. Więcej tutaj mało odkrywczej monotonii, mniej tej fascynacji. Choć oczywiście można wyłapać momenty, które przyciągają uwagę wyrobionego słuchacza. Do takich perełek należy utwór "Stupid in the Dark". Kompozycja o dość sztampowej, wręcz prymitywnej strukturze: coś na kształt rytmicznych zwrotek okraszonych zalążkiem czegoś podobnego do refrenu. Celowo nie konkretyzowałem, bo cała muzyka Xiu Xiu właśnie polega na takich dźwiękowych niedomówieniach. Stewart przypomina dadaistę, który lepi różne prymitywne motywy w abstrakcyjną całość zakorzenioną w naszej codzienności. Kiedy kiełkuje jakaś melodia, Stewart nie zapomina o błyskawicznej destrukcji. Stąd dużo na płycie łamanych rytmów łatwo przechodzących w dźwiękowych trans zahaczający o elektroniczną psychodelię. "Stupid in the Dark" to najlepszy dowód na perwersyjność stylu Xiu Xiu. Nasze uszy są nieustannie atakowane nieprzyjemnymi, kąśliwymi i hałaśliwi odgłosami, ale nasza podświadomość odnajduje w tym szaleństwie metodę. Niezwykle taneczną metodę, należy zaznaczyć. Nie obraziłbym się na taki utwór znajdujący się na najbliższej playliście nośnej stacji radiowej. Kolejna perełka na "Angel Guts" to utwór zatytułowany "Adult Friends". Tutaj mniej dadaizmu, a więcej barokowego kolażu. Oprócz opętańczej melorecytacji, pisków, krzyków, śmiechu, mamy także szept oraz odgłos sponiewieranej świni. To muzyka gwałcąca ciszę i harmonie - wszystko to, co nasz kodeks kulturowy odnotował jako przyjemne i tradycyjne. Nie mam pojęcia skąd bierze się taki radykalizm twórczy Stewarta, ale niech trwa w tym jak najdłużej. Ciężko zaszufladkować te dwa najlepsze utwory na płycie. Niby sporo tu noise'u, sporo eksperymentu, ale nad wszystkim unosi się specyficzna aura współczesnego performance'u. Gdyby cała płyta Xiu Xiu zachowała poziom "Stupid in the Dark" i "Adult Friends", śmiało pokusiłbym się o stwierdzenie, że "Angel Guts: Red Classroom" to wielkie dzieło współczesnej alternatywy, to wielkie dzieło na miarę kontrowersji Mariny Abramović. Niestety, to wciąż marzenia.

Zbyt dużo wypełniaczy, które lekko przeszkadzają w konceptualnym odbieraniu albumu. Muzyka Xiu Xiu jest silnie zakorzeniona w teraźniejszości, więc sporo tutaj skojarzeń z konsumpcjonizmem i masowością. Kolejne płyty zespołu dowodzonego przez Stewarta mają być ciosem dla takiej mentalności. Stąd regularność ich wydawania i wiara muzyków w sens ich misji. Jednak muszą się wystrzegać takich dźwiękowych wypełniaczy, które nie dość, że są po prostu nudne, to swoją kompozycyjną sztampą i naiwnością niebezpiecznie dryfują w stronę współczesnego kiczu okraszonego hałaśliwą elektroniką. Większość utworów nieźle się zapowiada, mami słuchacza niecodzienną strukturą bądź rytmiką, lecz potem wszystko gdzieś odpływa. Zbyt dużo muzycznych elementów się rozchodzi - mało współgrania i spójności. Ok, ktoś powie, że taki przepych dowodzi muzycznej erudycji autorów. Ja jednak twierdzę, że to dowód niezdecydowania i bombardowania odbiorcy różnymi pomysłami, które niekoniecznie muszą iść w parze z jakością. Jeszcze jeden zarzut dotyczy porównania nowej płyty z poprzednimi dokonaniami. Wciąż mamy lekkie déjà vu. "Angel Guts" bazuje na schematach znanych z wcześniejszych albumów. A szkoda, bo mamy przecież prawo oczekiwać, że zespół po kilkunastu latach na scenie, odważy się na delikatną woltę stylistyczną, nie zabierając pierwiastków radykalności. I tu zachodzi największy paradoks Xiu Xiu. Stewart jest na tyle doświadczonym artystą, że po prostu nie wypada mu ufać w zbawczą moc kontrowersyjnej strony jego twórczości, której wciąż brakuje tej cząstki geniuszu. "Angel Guts" ma momenty, w których muzycy krążą wokół sfery chaosu, lecz nie potrafią jej ujarzmić, podporządkować. A szkoda, bo "El Naco" lub "The Silver Platter" są skażone i zarysowane przez poprawność rzemieślniczej pracy bez wznoszenia się na wyżyny artyzmu.

"Angel Guts: Red Classroom" to album spięty noise'ową klamrą kompozycyjną. Jednak muzyczne wnętrze nowej płyty Xiu Xiu tylko uwodzi pozorną różnorodnością. Wielka szkoda, że nie starczyło zapału i cierpliwości, by tworzyć więcej utworów pokroju "Stupid in the Dark", "Adult Friends" czy chociażby "Botanica de Los Angeles" (kawałek przynoszący chwilę wytchnienia, bo jest czymś na kształt industrialnego chillwave'u). Xiu Xiu to muzyczny produkt dla koneserów elektronicznych szumów, dropów i innych udziwnień. Choć chaos na "Angel Guts" jest tylko pozornie kontrolowany.

PS. Celowo nie wspomniałem o utworze "Black Dick". Niech każdy zinterpretuje to "coś", jak chce. Ja nie potrafię. Nie chcę. Nie wnikam. Śpię (prawie) spokojnie. Taki Freud brałby takie kompozycje w ciemno.

Ballada o romantyczności 2.0 - "Her" - recenzja

O "Her" było głośno niemal przez cały rok. Polska premiera odbyła się w Walentynki tego roku. To powiązanie idealnie uwypukla profil filmu. Jest to romantyczna opowieść dla wrażliwych. Czy dla par i wszystkich zakochanych? Niekoniecznie.

Głównym bohaterem jest Theodore Twombly (Joaquin Phoenix) - samotny pisarz dorabiający w korporacji produkującej seryjnie listy. To on, w imieniu wszystkich nieśmiałych osób, próbuje wyznać miłość, przeprosić lub prosić o drugą szansę anonimowych adresatów. Całkowicie przy tym zatraca siebie, ponieważ w pisanie tych emocjonalnych wyznań angażuje całą swoją wyobraźnię, pobudzając wszystkie zmysły odpowiedzialne za uczucia. Jednak ta niezwykle empatyczna praca kontrastuje się z prywatnym życiem Theodore'a. Jego egzystencja opiera się alienacji, opuszczeniu, nieustającej grze pozorów. Relacje interpersonalne zamykają się w kręgu kilku zaklęć, które w teorii mają zapewnić otrzymanie świętego spokoju: "u mnie wszystko w porządku", "jest naprawdę ok", "trzymaj się, na pewno oddzwonię". Samotny pisarz buduje wysoki mur oddzielający go od rzeczywistości. Nie pragnie integracji ze światem, który cechuje się automatyzmem, schematyzmem, niewrażliwością. Spike Jonze kreuje reżyserską wizję uniwersum, która faktycznie przypomina dystopię. Wewnętrznie spójny wizerunek przyszłości nie jawi się interesująco dla osób pokroju Twombly'ego - persony o skłonnościach ulegania melancholii, pragnieniom eskapizmu. Reżyser stworzył przerażające uniwersum, które wydaje się uzasadnionym następstwem aktualnej sytuacji społeczeństw masowych. 

Odpowiedzią Theodore'a na dręczącą samotność jest akt zakupu najnowszej nowinki technologicznej - systemu operacyjnego, który został zaprojektowany po to, by posłusznie spełnić wszystkie pragnienia użytkownika. Oczywiście, autorzy tego systemu nie przypuszczali, że ktoś będzie w stanie zakochać się w głosie systemu operacyjnego. Niepoprawna miłość jest naturalną konsekwencją fascynacji Theodore'a nowym oprogramowaniem. A konkretniej rzecz ujmując, samym kobiecym głosem. Twombly nie potrafi się oprzeć zmysłowości, ezoteryczności dźwięku mowy syntezatora w systemie operacyjnym. Ta diabelsko przekonująca wizja to zasługa Scarlett Johansson, która użyczyła swoich strun głosowych sztucznej inteligencji, która podaje się za Samanthę. Przez ponad dwie godziny widz obcuje z niesamowitym popisem aktorstwa dwóch osób: Phoenixa i Johansson. Para ta stworzyła filmowy duet na miarę postaci z obrazu Arthura Penna - "Bonnie i Clyde". Z tą różnicą, że Jonze nie sili się na archaizację uczucia rodzącego się pomiędzy Samanthą a dorosłym mężczyzną. Wszystko jest podane w sposób wytrawny: brak oczywistego sentymentalizmu i dydaktyzmu. Nad emocjami bohaterów ciąży przeznaczenie nieuchronnej klęski, nad którym ciąży chłodny obiektywizm reżysera. Nikt nie próbuje pouczać. "Her" nie należy do grupy filmów piętnujących dane zjawisko. Oczywiście, wykreowana wizja nie jest optymistyczna. Najważniejszym zadaniem przy próbie opowiadania historii dwojga głównych bohaterów była wstrzemięźliwość w operowaniu łatwymi emocjami, które automatycznie kupi odbiorca. Reżyserowi (będącym autorem także scenariusza) ta sztuka się udała. 

Cały obraz utrzymany jest w pastelowych barwach - nie ma tutaj ponuractwa. Bohater, miasto, jak i całe otoczenie, jest poddany zabiegowi uniwersalizacji. Każda aglomeracja może stać się miejscem rozgrywania podobnego dramatu - konfliktu człowieczych potrzeb bliskości z postępującą komputeryzacją prywatnych sfer życia ludzkiego. "Her" to dwugodzinne starcie ginącego powoli romantyzmu, którego przedstawicielem jest właśnie postać grana przez Phoenixa, z cybernetyką, której granice z rzeczywistością uległy błyskawicznemu rozmyciu. Dla dwójki bohaterów (Theodore i jego przyjaciółka - Amy) cyberprzestrzeń jest dosłownie wszystkim. To tam są ulokowane ujścia ich ambicji, samorealizacji, marzeń, szczęścia, wreszcie miłości. Para przyjaciół tworzą postaci, które bardzo dobrze znamy ze swoich doświadczeń. Przecież każdy ma neurotycznego znajomego, który nieśmiało odpowiada na pytania dotyczące uczuć. Znajomego, który spędza każdą sekundę podłączony słuchawką i mikrofonem do bram prowadzących do lepszego, szczęśliwszego świata. 

Spike Jonze stworzył filmowy epos utrzymany w jasnej, niemal pastelowej tonacji, bez ciemnych mroków dydaktyzmy i naiwnego moralizatorstwa. Każda postać w filmie nie posiada cech manichejskich. Jest to subtelny dramat rozgrywający się na płaszczyźnie bardzo osobistych relacji. W efekcie widz otrzymał ponad dwugodzinny obraz, który nie ucieka w hermetyczną sztampę, nie piętnuje zaprezentowanych zjawisk, a jedynie z kronikarskim zapałem relacjonuje naturalne następstwa aktualnych wydarzeń.